محدودیت در صدور ویزای ایران؛ بهای ویزا در بازار سیاه به دو هزار دالر میرسد
شماری از متقاضیان ویزای ایران از رونق بازار سیاه این ویزا در کابل شکایت دارند. آنان میگویند که محدودیتهای گسترده در روند صدور ویزای ایران طی یک سال گذشته، زمینه گسترش خرید و فروش ویزا در بازار غیررسمی را فراهم کرده است. به گفته این متقاضیان، ویزاهای ایران اکنون از طریق کمیشنکاران و برخی شرکتهای سیاحتی که با سفارت ایران روابط نزدیک دارند با قیمتهای گزاف به فروش میرسد. آنان میافزایند که بهای برخی ویزاها به ۱۶۰۰ تا ۲ هزار دالر میرسد. این متقاضیان در گفتوگو با روزنامه ۸صبح میگویند که دسترسی به ویزاهای کاری و درمانی نیز با محدودیتهای جدی و هزینههای سنگین همراه شده است. به گفته آنان، ادامه این وضعیت سفر به ایران را برای بسیاری از افرادی که به هدف کار، درمان، تحصیل یا دیدار با اعضای خانواده قصد سفر دارند، دشوار ساخته است.
متقاضیان از مقامهای ایرانی میخواهند روند رسمی، شفاف و قابل دسترس صدور ویزا برای شهروندان افغانستان را از سر گیرند تا زمینه سوءاستفاده کمیشنکاران و گسترش بازار سیاه ویزا از میان برداشته شود.
سید آغا، یکی از متقاضیان ویزای ایران، میگوید که با وجود سه ماه تلاش، هنوز موفق به دریافت ویزای این کشور نشده است. به گفته او، هرچند ویزاهای کاری و درمانی بهگونه محدود برای شهروندان افغانستان صادر میشود، اما توقف صدور ویزای سیاحتی سبب افزایش سردرگمی متقاضیان و رونق بازار سیاه ویزا شده است. او میافزاید که دلالان و برخی شرکتهای سیاحتی از محدودیتهای موجود سوءاستفاده کرده و ویزا را با هزینههای گزاف در اختیار متقاضیان قرار میدهند.
این متقاضی میگوید: «در سه ماه گذشته به دستکم ۱۰ شرکت سیاحتی مراجعه کردهام تا از مجاری رسمی ویزا دریافت کنم، اما تا کنون موفق نشدهام. برای ویزای کاری و درمانی نیز درخواست دادهام، اما هر بار با موانع مختلف روبهرو شدهام. هزینهها بسیار بالا و زمان انتظار نیز طولانی است. من از یکی از دانشگاههای هالند برای ادامه دوره دکترا پذیرش گرفتهام و باید برای انجام مصاحبه به ایران بروم، اما هنوز موفق به دریافت ویزا نشدهام.»
این متقاضی ویزای ایران ادعا میکند که افرادی در داخل سفارت ایران، در هماهنگی با کمیشنکاران و شرکتهای فعال در بازار سیاه ویزا نقش دارند.
سبحان، یکی دیگر از متقاضیان ویزای ایران، میگوید که با وجود پرداخت صدها دالر و ماهها انتظار، هنوز موفق به دریافت ویزای این کشور نشده است. او تاکید میکند که سفر به ایران برایش یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت است و ادامه محدودیتها در روند صدور ویزا، مشکلات زیادی را برای متقاضیان ایجاد کرده است.
این جوان میگوید: «شرایط دریافت ویزای ایران پیش از این هم دشوار بود، اما پس از تحولات اخیر، سختتر شده است. ویزایی که در حالت عادی میتوانستم با ۱۰ تا ۱۵ هزار افغانی دریافت کنم، اکنون در بازار سیاه تا ۱۵۰۰ دالر قیمت دارد. بسیاری از شرکتهای سیاحتی و واسطهها از ناگزیری مردم سوءاستفاده میکنند. مردم بهدلیل فقر، بیکاری و نیازهای مختلف مجبور به سفر هستند، اما دلالان و برخی شرکتها با دریافت کمیشنهای سنگین، بهای ویزا را چند برابر افزایش دادهاند. این وضعیت متقاضیان را با مشکلات جدی و سرگردانی روبهرو کرده است.»
در همین حال، شماری از مسوولان شرکتهای سیاحتی میگویند که محدودیت در دسترسی به ویزاهای رسمی، بسیاری از متقاضیان را به بازار غیررسمی سوق داده و بخشی از فعالیت شرکتهای سیاحتی را با رکود مواجه کرده است. به گفته آنان، برخی شرکتهای سیاحتی نیز در خرید و فروش ویزا در بازار سیاه نقش دارند و از این طریق برای متقاضیان ویزا فراهم میکنند. این مسوولان ادعا میکنند که طالبان نظارت موثری بر فعالیت این شرکتها و روند فروش ویزا ندارند.
امین (مستعار)، یکی از مسوولان شرکتهای سیاحتی، میگوید که محدودیتهای اعمالشده بر روند صدور ویزای ایران و پاکستان، زمینه رونق بازار سیاه ویزا را فراهم کرده و فعالیت شرکتهای سیاحتی را با رکود جدی مواجه ساخته است. او میگوید: «اینقدر سر کار ما تاثیر گذاشته که مجبور به بستن دفتر خود شدهایم. مشتریها توان پرداخت هزینههای سنگین ویزا را ندارند و بازار سیاه عملاً جای روند رسمی را گرفته است.»
این مسوول شرکت سیاحتی همچنین از نحوه برخورد با شهروندان افغانستان در روند دریافت ویزا و عبور از مرزها انتقاد میکند. به گفته او، بسیاری از افغانها با وجود پرداخت هزینههای قانونی، با رد درخواست ویزا مواجه میشوند و در برخی گذرگاهها نیز با رفتارهای نامناسب روبهرو هستند. او میافزاید: «برای یک پاکستانی دریافت ویزای افغانستان آسان و کمهزینه است، اما بسیاری از افغانها با وجود پرداخت پول ویزا باز هم رد میشوند. بیشترین تقاضای فعلی نیز برای ویزای کشورهای اروپایی، بهویژه ترکیه، است.»
روزنامه ۸صبح با گفتوگو با شماری از شرکتهای سیاحتی دریافته است که ویزای ایران در بازار سیاه با قیمتهای متفاوت به فروش میرسد.
به گفته منابع مورد مصاحبه، ویزای موسوم به «عاجل» در مدت ۷ روز حدود ۱۷۵۰ دالر قیمت دارد، در حالی که برخی انواع دیگر آن به بهای ۱۵۰۰ دالر و ۱۳۸۰ دالر با زمان انتظار ۷ تا ۱۰ روز به فروش میرسد. آنان میافزایند که ویزای پاکستان نیز در بازار غیررسمی تا بیش از ۳ هزار دالر معامله میشود. به گفته این منابع، قیمتها بسته به نوع ویزا، زمان صدور و واسطهها متفاوت است و در برخی موارد به مراتب بیشتر از نرخهای رسمی تمام میشود.
ایران از مهمترین مقاصد سفر و مهاجرت شهروندان افغانستان به شمار میرود و هر سال هزاران تن از شهروندان کشور به هدف کار، درمان، تحصیل و دیدار با اعضای خانواده به این کشور سفر میکنند. جمهوری اسلامی ایران در کابل سفارت و در هرات، جلالآباد، قندهار و مزارشریف کنسولگری دارد.
با این حال، متقاضیان میگویند که در بیش از یک سال گذشته روند دریافت ویزای ایران با محدودیتها و پیچیدهگیهای بیشتری همراه شده است. به گفته آنان، همزمان با کاهش دسترسی به مجاری رسمی صدور ویزا، بازار غیررسمی خرید و فروش ویزا رونق یافته و برخی شرکتهای سیاحتی ویزا را با قیمتهای چند برابر نرخ معمول در اختیار متقاضیان قرار میدهند.
در چنین شرایطی، دشوار شدن دسترسی به ویزا و افزایش هزینههای سفر، چالشهای تازهای را برای شهروندانی ایجاد کرده است که به دلایل کاری، درمانی، تحصیلی یا مهاجرتی نیازمند سفر به کشورهای همسایه، از جمله ایران، هستند.
